Kabotaż to zarobkowy przewóz wykonywany tymczasowo na terytorium państwa, w którym przewoźnik nie ma siedziby. Przykładowo polski przewoźnik realizujący kurs Hamburg–Monachium wykonuje więc kabotaż w Niemczech, a kierowca jest w tym czasie delegowany.
Cross-trade to międzynarodowy przewóz inny niż przewóz bilateralny, np. kurs Niemcy–Francja realizowany przez polskiego przewoźnika. Co do zasady oznacza on delegowanie kierowcy od pierwszego dnia operacji oraz obowiązek złożenia zgłoszenia delegowania za pośrednictwem systemu IMI, zgodnie z przepisami państwa przyjmującego.
Przewóz bilateralny łączy państwo siedziby przewoźnika z innym państwem członkowskim albo państwem trzecim, np. Polska–Niemcy lub Francja–Polska. Zasadniczo nie powoduje delegowania. W określonych warunkach może obejmować jedną dodatkową czynność załadunku lub rozładunku, a podczas powrotu maksymalnie dwie. Wskazane wyjątki wymagają użycia inteligentnego tachografu.
Tranzyt oznacza przejazd przez państwo bez załadunku, rozładunku, zabierania pasażerów ani ich wysadzania. Nie wiąże się ani z delegowaniem kierowcy, ani z obowiązkiem dokonania zgłoszenia w systemie IMI.
Jak i kiedy zgłosić delegowanie kierowcy w IMI?
Zgłoszenie należy złożyć przed rozpoczęciem przewozu, podczas którego kierowca jest delegowany, za pośrednictwem publicznego interfejsu połączonego z systemem IMI. Dane zawarte w zgłoszeniu należy na bieżąco aktualizować przez cały okres delegowania.
System IMI służy do zgłoszenia delegowania oraz współpracy administracyjnej i kontroli. Kierowca powinien mieć przy sobie kopię zgłoszenia oraz dokumenty potwierdzające wykonywany przewóz.
Jakie dokumenty kierowca busa musi mieć podczas kontroli?
W czasie delegowania kierowca powinien dysponować, w formie papierowej lub elektronicznej, dokumentami pozwalającymi potwierdzić prawidłowość delegowania oraz charakter wykonywanej operacji transportowej. Należą do nich w szczególności:
• kopia zgłoszenia delegowania,
• dokumenty potwierdzające wykonywanie przewozu, w tym przede wszystkim list przewozowy, a przy kabotażu również dokumenty potwierdzające spełnienie warunków tego przewozu,
• zapisy tachografu, jeżeli dla danego pojazdu i przewozu obowiązek stosowania tachografu ma zastosowanie, w szczególności dane o państwach, w których kierowca wykonywał przewozy międzynarodowe lub kabotażowe,
• pozostałe dokumenty wymagane dla danego rodzaju przewozu, np. odpowiednie zezwolenie, wypis z zezwolenia wraz z rozkładem jazdy albo formularz jazdy.
Po zakończeniu delegowania właściwy organ może, za pośrednictwem systemu IMI, zażądać od przewoźnika dokumentacji dotyczącej wynagrodzenia za okres delegowania, umowy o pracę lub dokumentu równoważnego, ewidencji czasu pracy, dowodów wypłaty wynagrodzenia, dokumentów przewozowych oraz zapisów tachografu.
Najczęstsze błędy przewoźników i ryzyka przy delegowaniu kierowców
W praktyce największe ryzyko wiąże się z brakiem zgłoszenia delegowania w systemie IMI, jego złożeniem po rozpoczęciu przewozu, podczas którego kierowca jest delegowany, lub nieaktualizowaniem danych zawartych w zgłoszeniu.
Nieprawidłowości mogą wynikać także z braku kopii zgłoszenia w pojeździe oraz niespójności między danymi zgłoszonymi w IMI a dokumentami przewozowymi, zleceniem transportowym i zapisami tachografu. Szczególnej ostrożności wymaga również ustalanie wynagrodzenia kierowcy.
FAQ
Czy każdy przejazd międzynarodowy zgłasza się w IMI?
Nie. Zgłoszenie w IMI jest wymagane, gdy przewóz wiąże się z delegowaniem kierowcy i dotyczy przede wszystkim kabotażu oraz cross-trade. Tranzyt i przewozy bilateralne, w tym określone dodatkowe czynności wykonywane w ramach takiego przewozu, są co do zasady wyłączone z tych obowiązków.
Czy sam tachograf oznacza delegowanie?
Nie. Obowiązek stosowania tachografu wynika z przepisów regulujących czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynek kierowcy oraz zależy od rodzaju pojazdu i przewozu. Sam fakt rejestrowania danych przez tachograf nie przesądza więc o delegowaniu. O tym, czy kierowca jest delegowany, decyduje charakter wykonywanej operacji transportowej. Tachograf może natomiast pomóc w ustaleniu rzeczywistego przebiegu przewozu i prawidłowej kwalifikacji danej operacji.
Czy kabotaż busem to delegowanie?
Tak. Kabotaż co do zasady oznacza delegowanie kierowcy już od pierwszego dnia operacji, niezależnie od potocznej nazwy pojazdu.
Podstawa prawna
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1057 z 15 lipca 2020 r. ustanawiająca przepisy szczególne w odniesieniu do dyrektywy 96/71/WE i dyrektywy 2014/67/UE dotyczące delegowania kierowców w sektorze transportu drogowego oraz zmieniająca dyrektywę 2006/22/WE w odniesieniu do wymogów w zakresie egzekwowania przepisów oraz rozporządzenie (UE) nr 1024/2012.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021/2179 z 9 grudnia 2021 r. w sprawie funkcji publicznego interfejsu połączonego z systemem wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI) w odniesieniu do delegowania kierowców w sektorze transportu drogowego.
Ustawa z 28 lipca 2023 r. o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym.
Artykuł, który Państwo przeczytali został przygotowany przez Krajewska i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. k. z siedzibą w Katowicach. Niniejszy materiał stanowi informowanie o wykonywaniu zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 31 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz informację handlową w rozumieniu § 23 ust. 2 Kodeksu Etyki Adwokackiej.
