Raporty rynkowe jednoznacznie wskazują, że 2026 rok przyniesie utrzymujący się wysoki poziom niewypłacalności firm zarówno w Polsce, jak i globalnie. Przedsiębiorstwa, które już teraz przygotują się do restrukturyzacji, zyskają istotną przewagę konkurencyjną nad podmiotami reagującymi dopiero w momencie wszczęcia egzekucji.
Do końca września 2025 roku restrukturyzację rozpoczęło ponad 3 800 firm, a wszystko wskazuje na to, że po raz pierwszy od wprowadzenia tej procedury w 2016 roku liczba postępowań przekroczy 5 000 rocznie. Coraz więcej przedsiębiorców decyduje się działać zawczasu – zanim kryzys wymknie się spod kontroli.
Jak przygotować firmę do restrukturyzacji
Skuteczna restrukturyzacja wymaga rzetelnej dokumentacji finansowej i prawnej. Kluczowe elementy to:
- bilans i rachunek zysków i strat,
- wykaz zobowiązań z podziałem na wierzycieli, kwoty i terminy wymagalności,
- lista aktywów wraz z wyceną rynkową,
- zestawienie przepływów pieniężnych z ostatnich 12 miesięcy oraz prognoza na 6–12 miesięcy,
- umowy kredytowe, leasingowe, najmu oraz kluczowe kontrakty handlowe.
Należy pamiętać, że zobowiązania wobec ZUS są nieumarzalne i muszą zostać spłacone w całości, co oznacza, że ciężar redukcji zadłużenia spoczywa na pozostałych wierzycielach.
Jak przebiega restrukturyzacja i co daje przedsiębiorcy
Najczęściej wybieraną procedurą jest postępowanie o zatwierdzenie układu, które stanowi ponad 94% wszystkich restrukturyzacji. Jego popularność wynika z:
- szybkości postępowania,
- relatywnie niskich kosztów,
- zachowania kontroli nad firmą przez właściciela.
- Ochrona przed egzekucjami pojawia się w chwili obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, dając firmie czteromiesięczny parasol ochronny. Jeśli układ zostanie przyjęty przez wierzycieli, ochrona obowiązuje aż do jego prawomocnego zatwierdzenia przez sąd.
Dla przedsiębiorstw wymagających głębszej ingerencji przewidziane jest postępowanie sanacyjne, umożliwiające m.in. odstępowanie od niekorzystnych umów bez kar umownych – kosztem utraty kontroli nad firmą na rzecz zarządcy sądowego.
Nowe przepisy i odpowiedzialność zarządu w 2026 roku
Od sierpnia 2025 roku obowiązują przepisy implementujące unijną „Dyrektywę drugiej szansy”, które wzmacniają rolę restrukturyzacji jako preferowanego rozwiązania dla firm w kryzysie.
Dla zarządów szczególnie istotne są regulacje dotyczące osobistej odpowiedzialności majątkowej wynikające z:
- art. 299 KSH,
- art. 116 Ordynacji podatkowej,
- art. 21 ust. 3 Prawa upadłościowego.
Terminowe wszczęcie restrukturyzacji stanowi jedną z kluczowych przesłanek uwalniających zarząd od tej odpowiedzialności.
Restrukturyzacja jako narzędzie zarządzania ryzykiem
Prognozy na 2026 rok wskazują na dalszą presję kosztową, wysokie koszty finansowania oraz niepewność geopolityczną. W tych warunkach restrukturyzacja staje się podstawowym narzędziem zarządzania ryzykiem.
Firmy wchodzące w 2026 rok z gotowym planem restrukturyzacyjnym, kompletną dokumentacją i wybranym doradcą będą w znacznie lepszej pozycji niż te, które zaczną działać dopiero pod presją kryzysu.
Restrukturyzacja nie jest porażką – jest dowodem odpowiedzialnego i profesjonalnego zarządzania przedsiębiorstwem w realiach współczesnej gospodarki.
Mateusz Haśkiewicz – kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny, radca prawny, prezes zarządu Haśkiewicz Dyła Restrukturyzacje Upadłości sp. z o.o.
